Stanisław Staszic, „Przestrogi dla Polski" – wydanie krytyczne i wstęp Stefan Czarnowski

Ksiądz, geolog, filozof i reformator w jednej osobie – trudno o bardziej wszechstronny umysł polskiego oświecenia niż Stanisław Staszic. Jego najsłynniejszy traktat polityczny, wydany krytycznie przez socjologa Stefana Czarnowskiego, ukazuje się teraz w twardej, kolekcjonerskiej oprawie serii Skarby Biblioteki Narodowej, jako tom 98 prestiżowej Serii I, liczący ponad 250 stron.

„Przestrogi dla Polski", ogłoszone w 1790 roku, to jeden z najważniejszych utworów prozy politycznej w całej historii literatury polskiej. Staszic analizuje w nim wady ustroju szlacheckiej Rzeczpospolitej, kreśli wizję idealnego państwa opartego na prawie naturalnym i proponuje konkretne reformy społeczno-gospodarcze. Stefan Czarnowski, przygotowując wydanie krytyczne, stwierdził, że to właśnie w tym dziele Staszic jako pierwszy opisał polskie społeczeństwo w sposób bliski nowoczesnej socjologii – na długo przed narodzinami tej dyscypliny jako nauki.

Autor, który sam cenzurował własne słowa. Ciekawostką tekstologiczną jest fakt, że Staszic za życia trzykrotnie wydawał „Przestrogi", za każdym razem wprowadzając zmiany mające złagodzić fragmenty, które mogłyby drażnić rosyjskiego zaborcę – w wydaniu krytycznym Czarnowski skrupulatnie odnotował te autorskie autocenzuralne poprawki, pozwalając czytelnikowi prześledzić, jak ostrożnie trzeba było poruszać się w publicystyce politycznej pod zaborami.

Duchowny, który wykładał u boku kanclerza. Staszic (1755–1826) studiował w Collège de France, gdzie zetknął się bezpośrednio z ideami oświecenia, a po powrocie do kraju pracował jako nauczyciel dzieci kanclerza Andrzeja Zamoyskiego – to właśnie pod jego wpływem powstały zarówno „Przestrogi dla Polski", jak i wcześniejsze „Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego". Później zasłynął również jako geolog, autor pierwszej naukowej mapy geologicznej Karpat, i wieloletni prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk.

Ta książka to obowiązkowa lektura dla uczniów i studentów poznających publicystykę polskiego oświecenia, cenne źródło dla badaczy historii myśli politycznej i socjologii, a także fascynująca opowieść dla każdego, kto interesuje się tym, jak dawni autorzy balansowali między odwagą a ostrożnością pod okiem zaborczej cenzury.

Przestrogi dla Polski Stanisław Staszic opracował Stefan Czarnowski

Opis książki

Książka w bardzo dobrym stanie, nowa

Zdobiona oprawa

Lekko pożólkłe strony w wyniku czasu

Oprawa twarda

Liczba stron: 320

Wydawnictwo Deagostini

ISBN 8304046342