„O krasnoludkach i o sierotce Marysi” to baśniowa powieść dla dzieci autorstwa Marii Konopnickiej, stanowiąca jeden z najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych utworów polskiej literatury dziecięcej. Utwór łączy elementy ludowej fantastyki z dydaktyką moralną i społeczną, przedstawiając uniwersalne wartości w przystępnej i sugestywnej formie. Dzięki swojej symbolice i klasycznej formie opowieść ta utrwaliła się w świadomości kulturowej kilku pokoleń.

Treść i konstrukcja fabularna

Powieść prowadzona jest dwutorowo: z jednej strony przedstawia losy sierotki Marysi, ubogiej dziewczynki wypędzonej przez swoją opiekunkę po tym, jak zgubiła powierzone jej gęsi; z drugiej – opowiada o działalności krasnoludków, ukrytych przed ludzkim wzrokiem strażników ładu moralnego i naturalnego.

W centrum wydarzeń znajdują się:

• Marysia – uosobienie niewinności, dobroci i pracowitości. Jej wędrówka to symboliczna podróż ku sprawiedliwości i odnalezieniu miejsca w świecie.
• Koszałek-Opałek – kronikarz i mędrzec krasnoludków, postać pełna życiowej mądrości, obserwująca ludzkie sprawy z dystansu, ale też z troską.
• Krasnoludki – wspólnota istot pracowitych, uczciwych i praworządnych, które w ukryciu służą pomocą ludziom dobrym i karzą złych.

Historia Marysi zostaje spleciona z baśniową misją krasnoludków, którzy angażują się w przywrócenie dziewczynce należnej opieki i szacunku. Przesłanie opowieści opiera się na prostym, ale głęboko osadzonym w kulturze ludowej systemie wartości – dobro zostaje nagrodzone, zło ukarane, a świat, choć niepozbawiony cierpienia, dąży do moralnej równowagi.

Motywy i znaczenie

Utwór Konopnickiej obfituje w motywy symboliczne i moralne:

• praca i uczciwość – krasnoludki to istoty bezinteresownie pracujące dla dobra innych,
• niewinność i krzywda – Marysia symbolizuje pokrzywdzonego człowieka, który zasługuje na sprawiedliwość,
• wrażliwość społeczna – Konopnicka, pisząc w czasach trudnych społecznie, nie stroni od ukazywania biedy, nierówności i wykluczenia,
• przyroda jako przestrzeń etyczna – świat naturalny pozostaje tłem, ale też żywym uczestnikiem opowieści.

Styl narracji przywodzi na myśl ustną tradycję ludową, z rozbudowanymi opisami, dialogami i poetyckim rytmem. Autorka operuje językiem prostym, lecz pełnym archaizmów i regionalizmów, co nadaje dziełu specyficzny koloryt kulturowy.

Autorka

Maria Konopnicka (1842–1910) była poetką, nowelistką, publicystką i tłumaczką, a także aktywną działaczką społeczną. W swojej twórczości podejmowała tematy nierówności społecznej, praw kobiet, losu dzieci i patriotyzmu. Choć najbardziej znana jest z liryki i opowiadań realistycznych, to właśnie „O krasnoludkach i o sierotce Marysi” zyskało największą popularność wśród młodych czytelników. Powieść ta do dziś uznawana jest za jedno z najważniejszych dzieł literatury dziecięcej w Polsce i pozostaje obowiązkową lekturą szkolną.

O krasnoludkach i o sierotce Marysi Maria Konopnicka

Książka w bardzo dobrym stanie, używana, wydanie 15

Okładka miękka

Liczba stron 197

Wydawnictwo GMP

ISBN 8385311807