Ignacy Krasicki: MIKOŁAJA DOŚWIADCZYŃSKIEGO PRZYPADKI

Wstępem (V-XLII) i objaśnieniami opatrzył Bronisław Gubrynowicz. Uzupełnił Julian Krzyżanowski

Zakład Narodowy im. Ossolińskich & De Agostini Polska Sp. z o.o., Wrocław 2005

(na podstawie wydania Biblioteki Narodowej Ossolineum, seria I nr 41 z 1950)

Oprawa twarda ze złoceniami, 256 stron, stan bardzo dobry.

Ignacy Krasicki, „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki" – opracowanie Mieczysław Klimowicz

Zanim ktokolwiek w Polsce napisał powieść w nowoczesnym rozumieniu tego słowa, zrobił to biskup. Ignacy Krasicki, jedna z najbardziej nietuzinkowych postaci polskiego oświecenia, w 1776 roku wydał u Michała Grölla dzieło uznawane dziś za pierwszą polską powieść nowożytną. To wydanie, opracowane przez wybitnego znawcę literatury oświeceniowej Mieczysława Klimowicza, ukazuje się w twardej, kolekcjonerskiej oprawie serii Skarby Biblioteki Narodowej, jako tom 41 prestiżowej Serii I.

„Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki" to opowieść o dojrzewaniu, przygodzie i moralnej przemianie, podzielona na trzy różne w charakterze księgi: pierwsza to powiastka filozoficzna z elementami robinsonady, opisująca dzieciństwo i edukację bohatera; druga przenosi go na utopijną wyspę Nipu, gdzie poznaje idealne społeczeństwo bez okrutnych zwierząt i ludzkich wad; trzecia konfrontuje zdobytą tam mądrość z realiami ówczesnej Europy. Krasicki, chcąc wzmocnić autentyczność swojej fikcji, planował nawet dopisek, że pamiętnik odnaleziono w domowej apteczce pewnej podczaszyny – choć ostatecznie nigdy nie trafił on do druku.

Biskup, który żartował z całą Europą. Krasicki był biskupem warmińskim, a później arcybiskupem gnieźnieńskim, bliskim przyjacielem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i stałym gościem jego słynnych Obiadów czwartkowych. Po pierwszym rozbiorze Polski Warmia trafiła pod panowanie pruskie, a Krasicki znalazł się w niezwykłej sytuacji – musiał utrzymywać relacje z samym Fryderykiem Wielkim, który zwracał się do niego per „mój drogi biskup".

Ta pozycja to obowiązkowa lektura dla uczniów i maturzystów poznających początki polskiej prozy powieściowej, a jednocześnie fascynująca podróż dla miłośników literatury oświeceniowej i satyry społecznej. Doceni ją też każdy, kto lubi utopijne wizje idealnego społeczeństwa skonfrontowane z gorzką ironią wobec rzeczywistości – solidne opracowanie naukowe i elegancka oprawa czynią z niej wartościowy nabytek dla kolekcjonera klasyki polskiego oświecenia.