„Księgi humoru polskiego” to czterotomowy zbiór, który stanowi prawdziwy skarb polskiej literatury. Opracowany przez Kazimierza Bartoszewicza, wybitnego historyka literatury, jest świadectwem bogactwa polskiego humoru i satyry od XVI wieku aż po XIX stulecie. Wydanie z 1897 roku wyróżnia się nie tylko treścią, ale także formą – ozdobione jest portretami i autografami najwybitniejszych humorystów i satyryków polskich, co czyni je wyjątkowym dokumentem epoki.
Każdy tom zawiera utwory mistrzów słowa, przysłowia, przypowieści oraz zdania humorystyczne z XVI i XVII wieku, ukazując ewolucję polskiego dowcipu i ironii. To nie tylko literatura – to panorama polskiej kultury, obyczajów i języka, która zachwyci każdego miłośnika historii i literatury.
Znaczenie dzieła w historii literatury
Humor i satyra od zawsze były integralną częścią polskiej tradycji literackiej. „Księgi humoru polskiego” dokumentują, jak zmieniało się poczucie humoru w różnych epokach – od renesansowych fraszek Klemensa Janickiego, przez oświeceniowe komedie Franciszka Bohomolca, aż po romantyczne ironie Mickiewicza i jego współczesnych. Zbiór ten jest nieocenionym źródłem wiedzy dla badaczy, nauczycieli i pasjonatów literatury.
Sylwetki autorów i ich wkład w polski humor
Julian Ursyn Niemcewicz (1758–1841)
Niemcewicz był jednym z najważniejszych pisarzy okresu oświecenia i wczesnego romantyzmu. Jego utwory, pełne patriotyzmu, często zawierały elementy satyry społecznej. W „Księgach humoru polskiego” znajdziemy jego błyskotliwe komentarze, które ukazują realia życia szlacheckiego i politycznego w XVIII wieku.
Rajmund Korsak (1767–1917)
Korsak, choć mniej znany szerokiej publiczności, był autorem utworów o lekkim, humorystycznym tonie. Jego twórczość odzwierciedlała obyczajowość i mentalność epoki, w której żył, a jego dowcipne obserwacje społeczne wciąż bawią czytelników.
Leon Borowski (1784–1846)
Borowski był krytykiem literackim i teoretykiem, który w swoich pismach często posługiwał się ironią. Jego obecność w zbiorze podkreśla znaczenie humoru jako narzędzia krytyki literackiej i społecznej.
Jędrzej Śniadecki (1768–1838)
Śniadecki, znany przede wszystkim jako uczony, w swoich pracach popularyzatorskich i satyrycznych wykorzystywał humor, aby przybliżyć trudne zagadnienia naukowe. Jego błyskotliwe uwagi pokazują, że nauka i dowcip mogą iść w parze.
Alojzy Żółkowski (1777–1822)
Żółkowski był jednym z najwybitniejszych aktorów i komediopisarzy swojej epoki. Jego utwory sceniczne pełne są humoru sytuacyjnego i językowego, co czyni go jednym z filarów polskiej komedii.
Ferdynand Chotomski (1797–1880)
Chotomski zasłynął jako autor lekkich form literackich, w których humor był narzędziem opisu codzienności. Jego twórczość w zbiorze ukazuje, jak śmiech może być sposobem na oswajanie trudów życia.
Adam Mickiewicz (1798–1855)
Choć Mickiewicz kojarzony jest głównie z poważną poezją romantyczną, jego utwory zawierają liczne elementy ironii i humoru. W „Księgach humoru polskiego” znajdziemy fragmenty, które pokazują mniej znane oblicze wieszcza – pełne dystansu i błyskotliwości.
Jan Czeczot (1790–1847)
Czeczot, poeta i etnograf, w swoich utworach często sięgał po humor ludowy. Jego twórczość w zbiorze jest świadectwem bogactwa folkloru i dowcipu prostego ludu.
Stefan Witwicki (1801–1847)
Witwicki, bliski przyjaciel Mickiewicza, był autorem utworów, w których humor przeplata się z refleksją nad losem człowieka. Jego ironiczne komentarze do rzeczywistości są wciąż aktualne.
Antoni Edward Odyniec (1804–1885)
Odyniec, znany z podróży z Mickiewiczem, w swoich wspomnieniach i utworach literackich często stosował humor, aby oddać atmosferę epoki romantyzmu.
Konstanty Gaszyński (1809–1866)
Gaszyński był poetą i satyrykiem, który w swoich utworach piętnował wady społeczne. Jego obecność w zbiorze podkreśla rolę satyry w kształtowaniu opinii publicznej.
Ludwik Kondratowicz (1822–1862)
Znany również jako Władysław Syrokomla, Kondratowicz w swoich utworach łączył humor z głęboką refleksją nad losem człowieka i ojczyzny.
Wacław Szymanowski (1821–1887)
Szymanowski był autorem utworów pełnych ironii, które ukazują absurdy życia codziennego w XIX wieku.
Faustyn Świderski i August Wilkoński (1805–1852)
Wilkoński zasłynął jako autor „Albumu warszawskiego”, w którym humor był narzędziem opisu obyczajów stolicy. Jego twórczość w zbiorze jest świadectwem życia miejskiego w XIX wieku.
Jan Stanisław Jabłonowski (1670–1732)
Jabłonowski, pisarz barokowy, w swoich utworach stosował humor konceptualny, typowy dla epoki.
Franciszek Bohomolec (1720–1784)
Bohomolec był jednym z twórców polskiej komedii oświeceniowej. Jego utwory, pełne humoru i dydaktyzmu, miały na celu poprawę obyczajów.
Adam Naruszewicz (1733–1796)
Naruszewicz, znany historyk i poeta, w swoich satyrach piętnował wady społeczne, wykorzystując humor jako narzędzie krytyki.
Franciszek Zabłocki (1754–1821)
Zabłocki był autorem komedii, które do dziś bawią czytelników. Jego utwory w zbiorze pokazują, jak humor może być ponadczasowy.
Klemens Janicki (1516–1543)
Janicki, poeta renesansowy, w swoich fraszkach stosował subtelny humor, który do dziś zachwyca elegancją.
Łukasz Górnicki (zm. 1602)
Autor „Dworzanina polskiego”, Górnicki wprowadzał humor do dyskusji o obyczajach i kulturze dworskiej.
Marcin Bielski (1495–1575)
Bielski, kronikarz i satyryk, w swoich utworach ukazywał absurdy życia społecznego, wykorzystując humor jako narzędzie krytyki.
Przysłowia i przypowieści z XVI i XVII wieku
Zbiór zawiera także bogaty wybór przysłów, przypowieści i zdań humorystycznych, które są świadectwem mądrości ludowej i poczucia humoru dawnych pokoleń. To materiał niezwykle cenny dla językoznawców i kulturoznawców, a także dla każdego, kto chce poznać źródła polskiej tradycji.
Co cechuje tę wartościową książkę?
- Unikalność – wydanie z 1897 roku, ozdobione portretami i autografami autorów, jest rzadko spotykane na rynku.
- Bogactwo treści – cztery tomy pełne humoru, satyry i błyskotliwych komentarzy społecznych.
- Trwałość – solidna oprawa introligatorska gwarantuje doskonały stan mimo upływu lat.
Ciekawostki związane z tematem
- Kazimierz Bartoszewicz był jednym z pierwszych, którzy podjęli próbę systematycznego zebrania polskiego humoru w formie antologii.
- Wydanie w Petersburgu świadczy o silnych więziach polskiej kultury z ośrodkami emigracyjnymi w XIX wieku.
- W zbiorze znajdują się autografy i portrety autorów, co czyni go nie tylko książką, ale także dokumentem historycznym.
Dla kogo ta tania książka?
- Kolekcjonerzy antyków – unikalne wydanie z końca XIX wieku.
- Miłośnicy literatury polskiej – bogactwo humoru od renesansu po romantyzm.
- Biblioteki i instytucje kultury – doskonałe uzupełnienie zbiorów literackich.
- Nauczyciele i badacze – źródło wiedzy o polskiej kulturze i języku.
Księgi humoru polskiego 4 tomy Kazimierz Bartoszewicz
Książki w dobrym stanie, używane, lekko pożółkłe strony
Okładka twarda
Liczba stron: tom 1 - 340 tom 2 - 336 tom 3 - 332 tom 4 - 336
Wydanie 1
Nakładem Księgarni K. Grendyszyńskiego
Rok wydania 1897