„Ergonomia” Jana Rosnera to klasyczny podręcznik akademicki z 1985 roku (Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, 319 stron), który w sposób systematyczny przedstawia podstawy nauki o dostosowaniu pracy do możliwości człowieka. Książka była jedną z najważniejszych pozycji dydaktycznych w Polsce w latach 80., a jej treść do dziś pozostaje aktualna w wielu aspektach.

Główne zagadnienia poruszane w książce

1. Elementy fizjologii pracy

   Omówienie procesów biologicznych i fizjologicznych zachodzących w organizmie podczas wysiłku.

   Zagadnienia wydolności, rytmu pracy i odpoczynku, wpływu obciążenia fizycznego na organizm.

2. Materialne środowisko pracy

   Czynniki środowiskowe: oświetlenie, hałas, mikroklimat, wibracje.

   Ich wpływ na zdrowie i efektywność pracownika.

3. Postawa przy pracy i pomiary antropometryczne

   Zasady ergonomicznego kształtowania stanowisk pracy.

   Wykorzystanie pomiarów antropometrycznych do projektowania maszyn, narzędzi i mebli.

4. Organizacyjne warunki pracy

   Organizacja czasu pracy i przerw.

   Ergonomiczne zasady planowania zmian i rytmu pracy.

5. Ergonomiczna analiza pracy umysłowej

   Obciążenie psychiczne i poznawcze.

   Zmęczenie psychiczne, stres, monotonia i sposoby ich ograniczania.

6. Zmęczenie

   Mechanizmy powstawania zmęczenia fizycznego i psychicznego.

   Metody jego diagnozowania i przeciwdziałania.

7. Metodologia badań ergonometrycznych

   Techniki pomiaru obciążenia pracą.

   Badania wydolności, obserwacje stanowisk pracy, analiza czasu i ruchów.

8. Ergonomia a normalizacja

   Rola norm w projektowaniu stanowisk i systemów pracy.

   Wprowadzenie do polskich i międzynarodowych standardów ergonomicznych.

9. Tendencje rozwojowe współczesnej ergonomii

   Kierunki badań w latach 80. – automatyzacja, komputeryzacja, ergonomia pracy biurowej.

   Współczesne znaczenie ergonomii w projektowaniu systemów pracy i interfejsów człowiek–maszyna.

10. Ergonomiczna lista kontrolna

    Praktyczne narzędzie do oceny stanowiska pracy.

    Kryteria dotyczące postawy, środowiska, organizacji i bezpieczeństwa.

Polska Norma PN‑81/N‑08010

W książce przywołana jest PN‑81/N‑08010 „Ergonometryczne zasady projektowania systemów pracy”, która stanowiła podstawę do:

• projektowania stanowisk zgodnych z wymiarami i możliwościami człowieka,
• zapewnienia bezpieczeństwa i komfortu pracy,
• ujednolicenia metod oceny ergonomicznej w przemyśle i administracji.

Znaczenie książki

• Podręcznik akademicki – wykorzystywany w technikach, na studiach inżynierskich i ekonomicznych.
• Praktyczne narzędzie – zawiera schematy, tabele i listy kontrolne przydatne w ocenie stanowisk pracy.
• Historyczna wartość – dokumentuje stan wiedzy ergonomicznej w Polsce lat 80., ale wiele zasad pozostaje aktualnych.

Definicja i pochodzenie

• Termin „ergonomia” pochodzi z greki: ergon – praca, nomos – prawo.
• Twórcą pojęcia był Wojciech Jastrzębowski, polski przyrodnik i pedagog, który w 1857 roku zdefiniował ergonomię jako naukę o „używaniu nadanych człowiekowi od Stwórcy sił i zdolności”.
• Współcześnie ergonomia jest interdyscyplinarną dziedziną łączącą wiedzę z zakresu fizjologii, psychologii, inżynierii, medycyny pracy i projektowania.

Główne obszary ergonomii

1. Ergonomia fizyczna

   Zajmuje się dostosowaniem stanowiska pracy do budowy ciała człowieka.

   Obejmuje m.in. . projektowanie mebli biurowych, narzędzi, maszyn, a także analizę postaw roboczych i obciążeń mięśniowo‑szkieletowych.

2. Ergonomia poznawcza (kognitywna)

   Skupia się na procesach psychicznych: percepcji, pamięci, uwagi i podejmowania decyzji.

   Ważna w projektowaniu interfejsów komputerowych, systemów informatycznych i urządzeń wymagających szybkiej reakcji.

3. Ergonomia organizacyjna

   Dotyczy struktury pracy, harmonogramów, komunikacji i współpracy w zespole.

   Obejmuje m.in. . planowanie zmian roboczych, systemy motywacyjne i kulturę bezpieczeństwa.

Cele ergonomii

• Zwiększenie bezpieczeństwa pracy – ograniczanie ryzyka wypadków i chorób zawodowych.
• Podniesienie wydajności – lepsze dopasowanie narzędzi i procesów do możliwości człowieka.
• Zmniejszenie zmęczenia i stresu – poprzez odpowiednią organizację pracy i środowiska.
• Poprawa komfortu i satysfakcji – co przekłada się na lepsze wyniki i mniejszą rotację pracowników.

Przykłady zastosowań

• Stanowisko komputerowe – odpowiednia wysokość biurka i krzesła, ustawienie monitora na wysokości oczu, przerwy na ćwiczenia.
• Przemysł i produkcja – projektowanie maszyn i narzędzi tak, by minimalizować powtarzalne ruchy i nadmierne obciążenia.
• Transport – ergonomiczne kabiny kierowców i pilotów, poprawiające bezpieczeństwo i komfort.
• Codzienne życie – kształt uchwytów narzędzi kuchennych, smartfonów czy foteli samochodowych.

Ergonomia a prawo i normy

W Polsce i Europie obowiązują normy ergonomiczne, np. PN‑81/N‑08010 „Ergonometryczne zasady projektowania systemów pracy”, które określają standardy projektowania stanowisk i systemów pracy. Dzięki nim ergonomia jest nie tylko teorią, ale także praktycznym narzędziem stosowanym w inżynierii, medycynie pracy i zarządzaniu.

Ergonomia Jan Rosner

Książka w dobrym stanie, używana, posiada pieczątkę

Okładka miękka

Liczba stron: 320

Wydawnictwo Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne

Wydanie 1

ISBN 8320804795

Niski nakład 4800 + 200 egz.