Dzieje wychowania i myśli pedagogicznej w zarysie – Stefan Wołoszyn

„Dzieje wychowania i myśli pedagogicznej w zarysie” to jedna z najważniejszych książek w polskiej literaturze pedagogicznej, napisana przez profesora Stefana Wołoszyna – wybitnego badacza i historyka wychowania. Publikacja ta jest swego rodzaju przewodnikiem przez dzieje edukacji i refleksji pedagogicznej, od czasów najdawniejszych aż po XX wiek. To nie tylko podręcznik akademicki, ale także głębokie studium ukazujące, jak zmieniała się rola wychowania i szkoły w kontekście przemian społecznych, politycznych i kulturowych.

Struktura i treści książki

Autor podzielił książkę na kolejne rozdziały, w których krok po kroku prowadzi czytelnika przez historię wychowania:

• Historia wychowania jako nauka i przedmiot kształcenia pedagogicznego – Wołoszyn wyjaśnia, dlaczego znajomość dziejów wychowania jest kluczowa dla pedagogów i nauczycieli. Wskazuje, że bez zrozumienia tradycji nie można w pełni pojąć współczesnych teorii ani krytycznie ich oceniać. Historia wychowania to nauka, która uczy, jak różne modele edukacyjne odpowiadały na potrzeby epok.
• Początki wychowania. Wychowanie w społeczeństwie pierwotnym – w tym rozdziale autor pokazuje, jak w pierwszych wspólnotach ludzkich wychowanie miało charakter naturalny i praktyczny. Dzieci uczyły się poprzez obserwację dorosłych i uczestnictwo w życiu wspólnoty. Wołoszyn akcentuje znaczenie tradycji, rytuałów i przekazu ustnego w kształtowaniu wartości.
• Wychowanie i początki myśli pedagogicznej w społeczeństwie o ustroju niewolniczym – tu czytelnik przenosi się do starożytnej Grecji i Rzymu. Autor opisuje systemy edukacyjne: spartański, nastawiony na wychowanie wojowników, i ateński, kładący nacisk na kulturę, retorykę i filozofię. Omawia również wielkie postaci, takie jak Sokrates, Platon i Arystoteles, oraz ich wkład w rozwój refleksji pedagogicznej.
• Wychowanie w ustroju feudalnym – Wołoszyn przedstawia średniowiecze jako epokę dominacji Kościoła w procesie kształcenia. Szkoły parafialne, katedralne i klasztorne były głównymi ośrodkami edukacji, a treści nauczania koncentrowały się wokół teologii i sztuk wyzwolonych. Autor wskazuje jednak także na początki uniwersytetów, które stanowiły fundament nowoczesnego szkolnictwa wyższego.
• Wychowanie i pedagogika w czasach nowożytnych – w tym rozdziale ukazane zostały przemiany związane z renesansem, reformacją i oświeceniem. To okres, w którym rodzi się idea edukacji powszechnej, dostępnej dla szerszych grup społecznych. Autor analizuje wpływ Jana Amosa Komeńskiego, Johna Locke’a i Jeana-Jacques’a Rousseau na pedagogikę i ich przełomowe myśli, które zmieniły spojrzenie na dziecko i proces nauczania.
• Pedagogika, wychowanie, szkolnictwo i oświata w XX wieku – ostatnia część książki koncentruje się na XX stuleciu, w którym edukacja stała się jednym z kluczowych elementów rozwoju społeczeństw. Wołoszyn omawia rozwój teorii pedagogicznych, takich jak pedagogika progresywna, szkoła pracy, pedagogika personalistyczna czy pedagogika krytyczna. Porusza również temat wpływu systemów totalitarnych na wychowanie oraz rolę edukacji w budowaniu demokracji i społeczeństwa obywatelskiego.

Walory książki

To dzieło wyróżnia się nie tylko szerokim zakresem tematycznym, ale także umiejętnością autora do łączenia faktów historycznych z refleksją nad uniwersalnym sensem wychowania. Wołoszyn pokazuje, że każda epoka miała własne odpowiedzi na pytanie: jak wychowywać człowieka, aby był wartościowym członkiem społeczeństwa?

Książka zawiera liczne odwołania do źródeł, sylwetki kluczowych pedagogów i myślicieli, a także analizę wpływu przemian gospodarczych, politycznych i kulturowych na szkołę i wychowanie. Jest napisana językiem przystępnym, ale jednocześnie erudycyjnym, co czyni ją wartościową zarówno dla studentów, jak i badaczy.

Dla kogo jest ta książka?

„Dzieje wychowania i myśli pedagogicznej w zarysie” to przede wszystkim podstawowy podręcznik akademicki dla studentów pedagogiki, historii wychowania, psychologii i nauk społecznych. Stanowi niezastąpione źródło wiedzy także dla nauczycieli, edukatorów i wychowawców, którzy chcą lepiej rozumieć źródła współczesnych systemów oświatowych. Zainteresuje również badaczy historii kultury i idei, gdyż ukazuje, jak edukacja współtworzyła rozwój cywilizacji.

Książka ta to także inspiracja dla wszystkich, którzy chcą spojrzeć szerzej na problem wychowania, traktując je nie tylko jako proces dydaktyczny, ale również jako kształtowanie człowieka w jego wymiarze moralnym, społecznym i kulturowym.

Dzieje wychowanie i myśli pedagogicznej w zarysie Stefan Wołoszyn

Książka w dobrym stanie, używana, lekko pożółkłe strony

Liczba stron: 820

Okładka twarda z obwolutą

Wydawnictwo PWN

Wydanie 1

ISBN