Broń biała i uzbrojenie ochronne w ujęciu Włodzimierza Kwaśniewicza

Włodzimierz Kwaśniewicz, wybitny polski historyk wojskowości, muzealnik i znawca bronioznawstwa, stworzył dzieło unikalne w skali krajowej — „Encyklopedię dawnej broni i uzbrojenia ochronnego”, która stanowi pierwszą polską encyklopedię w tej dziedzinie. To monumentalna publikacja, obejmująca ponad 1170 haseł, która w sposób systematyczny i przystępny przedstawia rozwój uzbrojenia od czasów starożytnych po epokę nowożytną. Książka ta nie tylko kataloguje typy broni, ale także ukazuje ich kontekst kulturowy, techniczny i symboliczny.

 Broń biała — narzędzie walki i symbol władzy

Broń biała, czyli broń przeznaczona do walki wręcz, stanowi jeden z głównych tematów encyklopedii. Kwaśniewicz dzieli ją na trzy podstawowe typy:

• Broń sieczna — miecze, szable, tasaki, które przecinają przeciwnika ostrzem.
• Broń drzewcowa — włócznie, halabardy, glewie, osadzone na długim trzonie, używane głównie przez piechotę.
• Broń obuchowa — młoty, topory, buzdygany, których siła tkwi w masie i energii uderzenia.

Autor nie ogranicza się do technicznego opisu — każdemu typowi broni towarzyszy analiza historyczna, ewolucja formy oraz znaczenie symboliczne. Szczególną uwagę poświęca mieczowi, który w kulturze rycerskiej był nie tylko narzędziem walki, ale także symbolem honoru, sprawiedliwości i władzy. W polskiej tradycji miecz i szabla zajmują miejsce szczególne — są obecne w ceremoniach, heraldyce, literaturze i sztuce.

 Uzbrojenie ochronne — zbroje, hełmy i tarcze

Drugim filarem encyklopedii jest uzbrojenie ochronne, czyli środki zabezpieczające wojownika przed obrażeniami. Kwaśniewicz opisuje:

• Zbroje płytowe — pełne pancerze z metalowych płyt, typowe dla późnego średniowiecza.
• Kolczugi — siatki z metalowych kółek, zapewniające elastyczność i ochronę przed cięciami.
• Hełmy — od prostych kapalin po bogato zdobione armety i salady.
• Tarcze — różnorodne formy, od małych puklerzy po wielkie pawęże.

Autor analizuje nie tylko konstrukcję, ale także funkcję społeczną i estetyczną uzbrojenia. Zbroja była nie tylko ochroną, ale także manifestacją statusu, bogactwa i przynależności do elity wojskowej. Szczególnie interesujące są opisy uzbrojenia ochronnego dla koni bojowych — często pomijane w innych publikacjach, a przecież nieodzowne w rycerskiej sztuce wojennej.

 Broń miotająca i artyleryjska

Choć główny nacisk położony jest na broń białą i ochronną, encyklopedia obejmuje także broń miotającą — ręczną (np. oszczepy, proce) i strzelecką (łuki, kusze), a także broń artyleryjską:

• Barobalistyczną — machiny wykorzystujące siłę odśrodkową, jak katapulty.
• Neurobalistyczną — urządzenia bazujące na sprężystości materiałów, np. balisty.

Kwaśniewicz opisuje również broń prochową — strzelecką i artyleryjską — choć w mniejszym zakresie, skupiając się głównie na jej wczesnych formach i wpływie na zmierzch epoki rycerskiej.

 Struktura encyklopedii

Książka ma formę encyklopedii — hasła są uporządkowane alfabetycznie, co ułatwia nawigację. Każde hasło zawiera definicję, opis techniczny, kontekst historyczny oraz często ilustracje. Styl jest klarowny, choć niepozbawiony pasji — autor pisze z miłością do tematu, ale nie traci naukowej precyzji.

Dzieło wyróżnia się także bogactwem źródeł — Kwaśniewicz korzysta z dokumentów archiwalnych, ikonografii, eksponatów muzealnych oraz literatury fachowej. Dzięki temu czytelnik otrzymuje nie tylko wiedzę, ale również możliwość dalszego zgłębiania tematu.

 Dla kogo ta książka?

„Encyklopedia dawnej broni i uzbrojenia ochronnego” to pozycja obowiązkowa dla:

• historyków wojskowości,
• rekonstruktorów historycznych,
• muzealników i konserwatorów zabytków,
• miłośników militariów i broni białej,
• studentów kierunków humanistycznych i technicznych.

To także znakomita lektura dla każdego, kto chce zrozumieć, jak broń kształtowała historię, kulturę i tożsamość narodową.

1000 słów o broni białej i uzbrojeniu ochronnym Włodzimierz Kwaśniewicz

Książka w dobrym stanie, używana, posiada pieczątkę, lekko zniszczona okładka

Liczba stron: 335

Okładka twarda

Wydawnictwo Ministerstwo Obrony Narodowej

ISBN: 8311076669